ਰੌਚਕ ‘‘ਵਿਹੜਾ’’
ਸੱਚੀ ਵਾਰਤਾ, ਪਰ ਨਉ ਨਹੀਂ ਸਹੀ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਵੀਰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵਹਿਲੇ ਸਨ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਨ, ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਇਥੇ ਤਾਂ ਕੰਮਕਾਜ ਅੱਡਰੇ ਹੀ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ।

ਮੈਂ ਵੀ ਕਦੀ ਕਦਾਈ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠਦੀ ਤੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰਕੇ ਮਨ ਦੀ ਕੁੱਝ ਤਿ੍ਰਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਵੀਰ ਜੀ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਗੇੜ੍ਹੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗਰੰਥੀ ਕਹਿੰਦਾ ਆਹ ਮੇਰਾ ਕੁੱਝ ਸਮਾਨ ਲੈ ਜਾਓ !

ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਕੇ, ਭਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਔਖਿਆਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਹੀ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਕਹਿੰਦੇ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਘਰੀਂ ਪਹੁੰਚਾਈਏ ਵੇਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਤੋਰੇ ’ਤੇ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਹੁਣ ਪਿੰਡਾਂ ’ਚ ਟੈਕਸੀਆਂ ਵਾਲੇ ਆਮ ਹੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਵੀਰ ਜੀ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਨਿਕਲੇ, ਟੈਕਸੀ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਲੱਗੇ ਘਰ ਪੁੱਛਣ, ਜੀ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਲੇ ਦੇ, ਸਭ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਆਖ ਤੁਰ ਜਾਣ, ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਅੰਤ ਇੱਕ ਅਧਖੜ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਜੱਟ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ ਕਹਿੰਦਾ, ਆਓ, ਭਾਈ ਚਾਹ=ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਮੇਰਾ ਘਰ ਆਹ, ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ, ਘੁਮੰਡਾ ਵੀਰ ਜੀ ਤੇ ਸਾਥੀ ਤਾਂ ਔਖੇ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਤਾਇਆ (ਟੈਕਸੀ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ ਜਵਾਨ) ਸਾਨੂੰ ਆਹ ਘਰ ਦਸ, ਤਾਇਆ ਨਉਂ ਸੁਣਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਉਹ ਭਾਈ ਕਿਧਰ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਹੜੇ ’ਚੋਂ ਲੱਛੂ ਏ ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ ਧਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਜਾਇਓ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੈ ਵਿਹੜਾ, ਸਾਥੀ ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ ਜੀ ਸਾਡੇ ਦੁਆਬੇ ’ਚ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਦਾ ਇਹ ‘‘ਵਿਹੜਾ’’ ਕਹਿਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਹਾਲੇ ਚੱਲੀ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਚਲੋ ਜੀ ਜਾ ਕੇ ਸਮਾਨ ਦੇ ਆਂਦਾ। ਆਹ ਸਾਰੀ ਬਿਥਿਆ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਵੀਰ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸੀ ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਗਿਆ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਪੁੱਛ ਪਿੰਡ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਕੁੱਝ ਉਦਾਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਗੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬੜੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਗਈ, ਕਚਿਹਰੀ ਕੰਮ ਸੀ, ਪਿੰਡ ’ਚੋਂ ਗਵਾਹ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਚਾਚੇ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨੇ ਸੱਦ ਲਿਆ ਲੰਬਰਦਾਰ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਲੱਗਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਇਹ ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਸੀ (ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ) ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲਏ, ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਸੀ, ਕਹਿੰਦੀ ਭੈਣ ਜੀ, ਵਿਹੜੇ ’ਚੋਂ ਐਂ ਲੰਬਰਦਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਘੁਮੰਡੇ ਵੀਰ ਦੇ ਦੁਆਬੀਏ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਚੇਤੇ ਆ ਗਈ। ਦੁਆਬੇ ’ਚ ਨੀਂ ਵਿਹੜਾ ਆਖਦੇ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਮਿਟ ਗਈ ਏ।

• ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਚਾਹਲ, ਸਾਊਥਾਲ

‘‘ਨਿਰਣਾ’’

ਪੰਜਾਬ ਤਰਥੱਲੀ, ਸਿਆਸਤ ਅਵੱਲੀ
ਮਾਨਸਾ ’ਚ ‘‘ਝੋਟਾ’’ ਕਤਲ
ਸੱਚ ਅਲੋਪ ਰੱਬ ਕਰੋਪ

ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਮਰਥੱਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਲਮ ਧਰਮ ਆਤਮਾਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ! ਲਿਖਣਾ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕਰੂੰਗੀ ਕਿ ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਕਾਂਗਰਸ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਪਾ ਗਿਆ, ਬਿਆਨ ਦੇ ਕਿ ਜੋ ਆਹ ਭੈਰਮੀ ਚੱਕੀ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਲੇ ’ਚ ਹੈ ? ਬਿਲਕੁਲ ਢੁੱਕਮਾਂ ਨਾਲੇ ਦਲੇਰੀ। ਮਾਨਸਾ ’ਚ ਭੜਥੂ ਪਾਉਦੇ ਹਜ਼ੂਮ ’ਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਟਾ ਮਾਰਿਆ ਨਿੱਤਰ ਗਿਆ।

ਸੱਚਾਈ ਦੇਖੋ ਕਿਵੇਂ ਲਕੋਈ, ਝੋਟੇ ਦੀ ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਦੀ ਤਾਂ ਨਿੱਜੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਝੋਟੇ ਦੇ ਬਾਪ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸਟੋਰ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ। ‘‘ਝੋਟਾ’’ ਪਹਿਲਾਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੀ ? ਕੀ ‘‘ਭਾਨਾ ਸਿੱਧੂ’’ ਦਾ ਬੇਲੀ ਨਹੀਂ, ਕੀ ਹੁਣ ‘‘ਲੱਖੇ ਸਿਧਾਣੇ’’ ਨੂੰ ‘‘ਅੰਮਿ੍ਰਤਪਾਲੀਣੇ ਵਾਰਸੀਆਂ’’ ਟਿਕਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਇਲਾਕਾ ਦੇਖੋ ਕੀ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠ ’ਚ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹਨ ? ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਤਾਂ ਨਸ਼ੇੜੀ ਵੀ ਚੌਂਕੀ ਭਰਦੇ ਨੇ ਭੜਚੋਹਲ ਕਤਲ ਦਾ ਘੱਟ ਭਗਵੰਤ ਸਰਕਾਰ ਡੇਗੋ ਦਾ ਵਾਹਲਾ, ਪੜਚੋਲ ਕਰੋ! ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਪੁਲਿਸੀਏ, ਸਿਆਸੀ ਕੋਈ ਸਾਬਕਾ ਨੌਜਵਾਨ ਨਿੱਜੀ ਵੈਰ ਨਿੱਤ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕੀ ਇੰਨੀ ਬੂ-ਦੁਹਾਈ ਮੱਚੀ ? ਕਿਉ ਕਿਉਕਿ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਕਤਲ ਤੇ ਅਣਿਆਈ ਮੌਤ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਦੁਖਦਾਈ ਪਰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਕਿ ‘‘ਝੋਟਾ’’ ਬਾਪੂ ਪੁੱਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ? ਸੰਤਾਪੀ ਤਾਂ ਝੇੜੇ ਹੀ ਕਰੂ ਪਰ ਬਾਪੂ ਤਾਂ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਗ੍ਰਸਤ ਮੂਸੇਵਾਲੇ ਦਾ ਕਾਂਡ ਬਾਪੂ ਤਾਂ ਸਪੀਚਾਂ ’ਚ ਮਘਨ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰ ਉਹਨੇ ਪੈਸੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਜਿਆ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਪਰ ! ਪੈਸੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਾਡਾ ਵੀ ਸਾੳੂਥਾਲ ਮੂਹਰੇ, ਜੀ ਲੱਖ-ਪੌਂਡ ਹੂੰਝਣਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਣਵਿਆਹੀ ਕੁੜੀ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ, ਆਵਗਿਆ ਤੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਹੋਵੇ, ਪਤਾ ਨੀ ! ਕਿਉਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਸਬੂਤ ਗੂਰਘਰ ਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਆਹ ਨੀ ਮੰਨਦੇ, ਅਣਵਿਆਹੇ ਬੱਚੇ ਕਿਵੇਂ ?ਪਰ ਹੁਣ ਧਰਮ ਰਹਿਣ ਹੀ ਕਿੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਉਧਰ, ਚੈਨਲਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੋਈ ਮਰਿਯਾਦਾ ਲਈ ਕੁਸਕੇ ? ਚੌਧ੍ਹਰ ਫੱਟੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕੱਢੋ ਜਲੂਸ ਚੈਨਲਾਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ, ਆਹ ਹੈ ਧਰਮ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਾਂ ਸਤਿਆਨਾਸ਼ ਕਰਤਾ ਇਹਨਾਂ ਧਰਨਾਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਣਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਖਰੂਦਕਾਰੀਆਂ ਨੇ, ਝੋਟਾ-ਬਾਪੂ ਹੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਜੀ ਸਾਰਾ ਪੰਜਾਬ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਵਪਾਰੀ, ਹਿੰਦੂ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਬਰਾਦਰੀ, 92 ਐਮ ਐਲ ਏ, ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ, ਰੇੜੀਆਂ, ਰਿਕਸ਼ੇ, ਟੈਂਪੂ ਜੋ ਰੋਟੀ ਕਮਾ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਇਹਨਾਂ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜਨਗੇ ? ਆਹ ਪੱਤਰਕਾਰ ਲਾਬੂੰ ਲਾਉਣੇ ਹੋਰ ਚੁੱਕਦੇ ਨੇ, ਪਾਨ ਬੀੜੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਚੈਨਲੀ ਪੀਪਨੀ ਨੇ ਧਮਕਾਇਆ ਤੂੰ ਬੰਦ ਕਿਉ ਨੀਂ ਕੀਤੀ ਖੋਖੀ, ‘‘ਝੋਟੇ’’ ਦਾ ਪਤਾ ਨੀਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਨਹੀਂ, ਕੜਕਿਆ ਬੰਦ ਕਰ ਫੇਰ ਦਮਰਾਜੇ ਮਾਰਦੇ ਨੇ ਜੀ ਪੂਰਨ ਸਮਰਥਨ ਅਗਲੇ ਡਰਦੇ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਝਿਜਕਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜੋ ਅਤਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿਆਮਤ ਆਵੇਗੀ, ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਭਲੇ ਵੀ ਲੁਟਕ ਜਾਣਗੇ, ਨਿਕਾਰੋ ਇੰਨਾ ਦੰਗੀਆਂ ਨੂੰ।

• ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਚਾਹਲ, ਸਾਊਥਾਲ

ਨੋਟ – ਲੇਖਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ‘ਦੇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ’ ਦਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।