2 ਮਈ 1994 ਅਤੇ 2 ਦਸੰਬਰ 2024, ਇਹ ਦੋ ਤਰੀਖਾਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ,ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫਸੀਲ ਤੋ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਟੋਧਾੜ ਨੂੰ  ਠੱਲਣ ਲਈ ਕਦਮ ਪੁੱਟੇ ਸਨ। 1994 ਵਾਲੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਤੋ 30 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਓਹੀ ਸੱਦਾ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਸਵਾਲ  2 ਦਸੰਬਰ 2024 ਦੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਸਮੇ ਵੀ ਉੱਠਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ 2024 ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਜਾਂ 1994 ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ 1994 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁਕਮ ਕੋਈ ਆਮ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰਬ ਉੱਚ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ, ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੁਕਮ ਸੀ,ਕਿ ਸਾਰੇ ਧੜੇ ਖਤਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਣਾਓ। ਕੌਂਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ  ਤਿਆਰੀ,ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਛਤਰ-ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ, ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਕਰਨਲ ਜਸਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਾਲਾ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ‘ਤੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਪਰ ਸ. ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਤੋ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਅਲੱਗ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸ ਮੌਕੇ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਜਥੇਦਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਸਾਰੇ ਆਗੂਆਂ ਤੋ ਦਸਤਖਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਿਜ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ ਸੀ। ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਅਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਕੌਂਮ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਆਗੂ ਕੁੱਝ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮਿਲੀ ਭੁਗਤ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਘੁਰਕੀ ਤੋ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਤੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਐਲਾਨ ਨਾਮੇ ਤੋ ਪਲਟ ਗਏ। ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਉਸ ਤੋ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ 15 ਸਾਲ ਰਾਜ ਭਾਗ ਭੋਗਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਗਾਹੇ ਬ ਗਾਹੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਗੂ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਅਮ੍ਰਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਐਲਾਨ ਨਾਮੇ ਤੋ ਭਗੌੜੇ ਹੋਏ ਸਨ,ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ  ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਸਾਰੇ ਧੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੰਥਕ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਅੱਜ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ 1994 ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੱਲ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਕੀ 1994 ਦਾ ਹੁਕਮ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੀ ਉਹ ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਜਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਨਵਾਂ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ।ਅਸਲ ਗਲਤੀ  ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 2024 ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਪਰ ਇਹ 1994 ਦੇ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਤੋ ਹੱਟ ਕੇ ਜਰੂਰ ਸੀ। ਪਰ ਫਰਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਉਸ ਅਧੂਰੇਪਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਐਲਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, 1994 ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੈ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪੰਥ ਅੱਗੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਹੈ ਉਸ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਥ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਹਿਤਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਸੋ ਅਜਿਹਾ ਸੱਦਾ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਗਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। 2024 ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਭਾਵੇਂ ਨੀਅਤ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸਹੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੱਤਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ, ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬੇਅਦਬੀਆਂ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ ਲਈ ਜਰੂ੍ਰੀ ਸੀ। ਪਰ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਅਧੂਰਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਹੁਕਮ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਇਹ ਸਵਾਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਚੂਕ ਰਹਿ ਗਈ। 1994 ਦੇ ਐਲਾਨ ਨਾਮੇ ਅਨੁਸਾਰ ਏਕਤਾ ਉਸ ਮੌਕੇ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵੱਡਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਰਨਾਮਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਦੋ ਦਸੰਬਰ 2024 ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵੀ ਭਾਵੇਂ ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਸੀ, ਪਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ 1994 ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਗਈ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੁਵਾਰਾ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵੱਲ ਗੌਰ  ਨਹੀ ਫਰਮਾਇਆ ਗਿਆ।ਹੈ। ਏਕਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੰਸਥਾ ਦੀ  ਮਜਬੂਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਬ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਲਾਲਚਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾ ਕੇ ਕਮਜੋਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਪੰਥ ਨੂੰ ਦੁਸਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਧਾ।ਅੱਜ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ 1994 ਸਹੀ ਸੀ ਜਾਂ 2024, ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ ਹੈ।

ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸ੍ਰੀ  ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋ ਜਾਰੀ  ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੁਰਮਾਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ? ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਹਨ,ਜਿੰਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਪੰਥ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੋ ਨਹੀ ਮਿਲਣਾ, ਬਲਕਿ ਖੁਦ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਸੰਜੀਦਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਕੌਂਮ ਲਈ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੌਂਮ 1994 ਦੇ ਐਲਾਨ ਨਾਮੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਵੀ ਕੁੱਝ ਸਮੇ ਬਾਅਦ ਵਿਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੇ ਕਰ 2 ਮਈ 1994 ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ 2 ਦਸੰਬਰ 2024 ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਰਾਹ ਸ਼ਾਇਦ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ।ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ।

ਪਦਾਰਥ, ਸੁਆਰਥ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਖੁਭਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਖਤ ਫੈਸਲੇ  ਲੈਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ।  ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਪਾਰਟੀਆਂ ਧੜੇਬੰਦੀਆਂ ਤੋ ਉਪਰ ਅਤੇ ਨਿਰ ਸੁਆਰਥ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਖੁਦ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਆਹੁਦਾ ਖੁੱਸਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਘੂਰੀਆਂ ਤੋ ਡਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਹੋਵੇ। ਭਾਵ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਰਹਿਮੋ ਕਰਮ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਜਥੇਦਾਰੀ ਕੌਂਮ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀ ਸਕਦੀ। ਸੋ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋ ਕੌਂਮ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐਲਾਨ ਨਾਮੇ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਤੇ ਨਜਰਸਾਨੀ ਕਰੇਗੀ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਮ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕੁੱਝ ਉਸਾਰੂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਅਮਲਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਵੀ ਜਰੂਰ ਚੱਲੇਗਾ।

ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ
99142-58142

Supported by Channel 4 and Campaign UK, the IPA iList honours individuals whose leadership is helping shape a more representative, equitable, and forward-thinking advertising landscape.

This year’s acknowledgement carries particular significance as the global conversation around diversity, equity, and inclusion continues to face increasing ideological and political challenges. Against this backdrop, Manish Tiwari’s inclusion in the iList reflects both his longstanding commitment to championing inclusive thinking and his belief that the future of advertising must remain firmly rooted in human values.

What makes this recognition particularly distinguished is its rigorous selection process. Shortlisted candidates are interviewed by an independent panel of senior industry leaders chaired by Xavier Rees, Group CEO of AMV BBDO and Chair of the IPA Talent Leadership Group, alongside an influential judging panel that includes leaders from Channel 4, TikTok, Spotify, Unilever, Tesco, The Guardian, VCCP, BBH and Saatchi & Saatchi, among others; representing the very highest levels of British media, marketing and communications leadership.

Speaking on the occasion, Manish Tiwari said: “I never can understand how a brand can really win people without embracing the best human qualities. There is no debate on it and should not be as brands have to consciously bring out the best in us through their advertising efforts.
The thirty chosen ones by the IPA should continue to challenge the best practice and uphold the British Advertising as a place of sheer excellence with its soft power and ability to sell better”.

British advertising has long stood as a benchmark for global excellence, renowned for building iconic brands, influencing culture, and projecting British soft power through creativity and innovation. Leaders recognised in the IPA iList continue that legacy by ensuring the industry also leads on inclusion, representation, and responsible growth.

ਲੰਡਨ – ਬਿ੍ਰਟੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੰਡਨ ਦੇ ਗੋਲਡਰਸ ਗ੍ਰੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਨਸਨੀ ਫੈਲ ਗਈ, ਜਦੋਂ 2 ਯਹੂਦੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ’ਤੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਿ੍ਰਟਿਸ਼ ਪੁਲਸ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ‘‘ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ’’ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ 45 ਸਾਲਾ ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ 34 ਅਤੇ 76 ਸਾਲ ਦੇ 2 ਯਹੂਦੀ ਨਾਗਰਿਕਾ ’ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹਿੰਸਕ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹਰਕਤ ਅਸ਼ਬ ਅਲ-ਯਾਮੀਨ ਅਲ-ਇਸਲਾਮੀਆ ਨਾਮਕ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਐਸ.ਆਈ.ਟੀ.ਈ. ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਸਮੂਹ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਮੂਹ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘‘ਇਕੱਲਾ ਬਘਿਆੜ’’ ਹਮਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹੋਰ ਯਹੂਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹਮਲਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੱਥ ਹੈ।
ਘਟਨਾ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਬਿ੍ਰਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੀਰ ਸਟਾਰਮਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਬਿ੍ਰਟੇਨ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਦੱਸਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਸਹਾਕ ਹਰਜ਼ੋਗ ਨੇ ਡੂੰਘੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯਹੂਦੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਖੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ ਐਮ15 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੁਲਾਸੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਈਰਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਘੱਟੋਘੱਟ 20 ਘਾਤਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਗਾਜ਼ਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿ੍ਰਟੇਨ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਫ਼ਰਤੀ ਅਪਰਾਧ ਦੁੱਗਣੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਸੰਨ ੧੬੯੯  ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਦਿਨ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਫਤੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਸੀ ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ ਹੋਣਾ। ਦੇਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਆਤਮ  ਹੀਨਤਾ ਦਾ ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਹ ਬੇਬਸ ‘ਤੇ ਘੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ  ਅਧਿਆਤਮਕ , ਸਮਾਜਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਾਜਸੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ‘ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹੰਮਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਰਾਹੀਂ ਰੱਬੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।  ਖਾਲਸਾ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਸੀ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਬਲ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ  ਨਿਮਾਣਾ ਜਾਚਕ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵੇਮੁਖਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਪਰਬਤ ਬਣ  ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਜੋਧਾ ਸੀ।ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਲੋਗ ਕਮਜ਼ੋਰ , ਅਨਾਥ , ਦੁਖੀਏ , ਜਾਬਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠ ਮਿੱਧੇ ਹੋਏ ‘ਤੇ ਮਿੱਧੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਿਤਾਣੇ , ਨਿਮਾਣੇ , ਨਿਆਸਰੇ ਰੁੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਜਨਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣਨ ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਦਲਣ ਲਈ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪਰ ਜਾਬਰ  ਤੋਂ ਡਰਨ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਜਬਰ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਣ ਦਾ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਜੀਵਨ , ਸੱਚ ਆਚਰਣ ‘ਤੇ ਪਰੋਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਖਾਲਸਾ  ਦਾ ਸਮਰਪਣ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਟੇ ਵਿੱਚ ਜਲ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰ ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਮਾਣਸ ਤੋਂ ਦੇਵਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਾਲਾ  ਕੌਤਕ ਵਰਤਾਇਆ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਉਪਕਾਰ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਖਾਲਸਾ  ਸਿਫਤਾਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣਿਆ।  ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ  ਨਿਰਭਉ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ , ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਨਿਰਵੈਰ ਸਾਧਕ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੱਖ ਪਛਾਣ ਬਖਸ਼ੀ। ਇਹ ਵੱਖ ਪਛਾਣ ਸਵਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਚ ਦੀ , ਜੀਵਨ ਜਾਚ  ਦੀ ‘ਤੇ ਧਾਰਮਕ , ਸਮਾਜਕ ਆਚਾਰ , ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਵੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਿਹਾ ਹੀ ਬਣਾਇਆ “ ਗੁਰਸਿਖਾਂ  ਅੰਦਰਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਵਰਤੈ ਜੋ ਸਿਖਾਂ ਨੋ ਲੋਚੈ ਸੋ ਗੁਰ ਖੁਸੀ ਆਵੈ ” । ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਆਪ ਖਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੈ , ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਖਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇ। ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਿਹਾ ਹੀ ਧੀਰ ਗੰਭੀਰ , ਧਰਮ ਲਈ ਸੰਕਲਪਬੱਧ , ਰਹਿਤਵੰਤ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਜ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੀ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਧਾਰਮਕ , ਅਧਿਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਨ , ਅਸਤਰ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ , ਸਮਾਜਕ , ਆਰਥਕ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ  ਪਰਮਾਤਮਾ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿਰਦਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਘਨ ਦਾ ਟਿਕ ਸਕਣਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ ” ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਅਪਨੀ ਜੀਤ ਕਰੋਂ “ ।   

ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਗ ਹੋਏ ਜੋ ਨਿਰਭੈ ਸਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ  ਅੰਦਰ  ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਜਬਾ ਸੀ ਪਰ ਸੁਭ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੇਵਲ ਖਾਲਸਾ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਮਰਪਿਤ ਸਿੱਖ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ‘ਤੇ ਅੰਤਮ ਇੱਛਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣਾ ਸੀ “ ਅਰੁ ਸਿੱਖ ਹੋ ਅਪਨੇ ਹੀ ਮਨ ਕੋ ਇਹ ਲਾਲਚ ਹਉ ਗੁਨ ਤਉ ਉਚਰੋਂ “ । ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਿਵ ਲੱਗੀ ਰਹਿਣ  ਦੀ ਭਾਵਨਾ  ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਸਦਾ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਾਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਸਿਖਾਈ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ  ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਸਹਿਜ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ , ਚਾਰੋ ਸਾਹਿਬਜਾਦੇ ਧਰਮ ਹਿੱਤ ਵਾਰ ਕੇ ਵਚਨ ਕੀਤਾ “ ਕਮਾਲਿ ਕਰਾਮਾਤ ਕਾਯਮ ਕਰੀਮ , ਰਜ਼ਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਰਾਜ਼ਕ ਰਿਹਾਕੋ ਰਹੀਮ ” । ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਵਿਪਦਾ ਆਉਣ ਤੇ ਡੋਲ ਜਾਂਦਾ , ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ,ਚਾਰੋ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ , ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ , ਪਰਿਵਾਰ , ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਖਿੰਡਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਖਸ਼ੰਦ , ਆਨੰਦ ਦਾਤਾ , ਅੰਨਦਾਤਾ , ‘ਤੇ ਬੰਦੀਛੋੜ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਦਾ ਅਕਸ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਜੇ ਖਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲੀਆਂ ਜੰਗਾਂ , ਸੀਮਤ ਹਥਿਆਰਾਂ , ਪਦਾਰਥਾਂ , ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿੱਖ ਪੂਰੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਰਹੇ , ਔਂਕੜਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਦਿਲੇਰੀ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ‘’ਤੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਵੀ ਨਾ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ। ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਨਚੇਤ ਹੋਏ ਹੰਮਲੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਤੋੜ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ , ਸਰਸਾ ਦੇ ਹੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਤਰ ਗਏ , ਚਾਲੀਹ ਸਿੱਖ ਬਚੇ ਫਿਰ ਵੀ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਲੱਖ ਦੀ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਪੁਰਜ਼ੋਰ ਟਾਕਰਾ  ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਜਿੱਤ ਰਹੇ ਸਨ । ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਟੇਕ , ਉਸ ਟੇਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੀ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਦੀ ਇਹ ਰਿਵਾਇਤ ਬਣਦੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਕਾਰਜ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ , ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ ਸਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ  ਮਰਿਆਦਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਅਰਦਾਸ ਕੀਤਾ ਸਿੱਖ ਦਾ ਹਰ ਕਾਰਜ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਜ  ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਸਚਿਆਰ , ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ “ ਏਕੋ ਧਰਮੁ ਦ੍ਰਿੜੈ ਸਚੁ ਕੋਈ ” । ਸੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ , ਸੱਚ ਤੇ ਚੱਲਣਾ , ਸੱਚ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋਣਾ ਹੀ ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।  ਸੱਚ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।  ਵਰਤਮਾਨ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ – ਖਾਲਸਾ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਕ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਆਏ ਤੇ ਗਏ , ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਟਾਉਣ ਦੇ ਜਤਨ ਹੋਏ , ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋਈਆਂ , ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਦੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਢਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਸਿੱਖ ਨੇ ਨਾ ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਆਸ ਛੱਡੀ ਨਾ ਹੀ , ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਕਦੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਹੀ ਨਹੀਂ , ਸਮਾਜਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ‘ਤੇ ਸਦਾ ਉਸ ਤੋਂ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰ ਬਲ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ “ ਨਾਨਕ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੁਮਰੈ ਹਾਥ ਮੈ ਤੁਮ ਹੀ ਹੋਤ ਸਹਾਇ ” । ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਚਾਰੀ  ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਖਰ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਕਲਪ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਚੰਭਿਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਰਅਸਲ ਉਹ ਸੰਕਲਪ ਸ਼ਕਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਦਾ ਅੰਗ ਸੰਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਕਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਦਾ ਅੰਗ ਸੰਗ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਬੇ ਆਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀ, ਕਦੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ । ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ , ਸਹਿਮ ਕੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਸੀ , ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨ ਵਾਂਗੂੰ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਤਿ ਬਚਾਈ ਸੀ। ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਦੰਦ ਇੰਨੇ ਖੱਟੇ ਕੀਤੇ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਉਣ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਲਈ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿੱਤ ਬਣਾਇਆ ਹੈ “ ਸਚਹੁ ਓਰੈ ਸਭੁ ਕੋ ਊਪਰਿ ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ “ । ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸੱਚ ਹੀ  ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਖਾਲਸਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਰਹਿਤ , ਆਚਾਰ ਨੂੰ  ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਜੋਗ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਾਇਆ ਸੀ  ” ਮੈ ਬਧੀ ਸਚੁ ਧਰਮ ਸਾਲ ਹੈ ਗੁਰਸਿਖਾ ਲਹਦਾ ਭਾਲਿ ਕੈ “ । ਰਹਿਤ ਤੋਂ ਵੇਮੁਖ , ਆਚਾਰ ਤੋਂ ਵਿਹੀਨ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਹਿਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਡੋਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ‘ਤੇ ਆਸ ਤੋਂ ਹੀ ਆਰੰਭ ਉਪਜੀ ਸੀ। ਮਰਿਆਦਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ ਕੇ ਲਾਏ ਗਏ ਸਾਰੇ ਮੋਰਚੇ ਸਫਲ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਅਰਦਾਸ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ  ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 

ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਜੁੜ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਅੰਦਰ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਸੰਬੰਧ ਸਦੀਵੀ ਆਸ  ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ । ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਆਨੰਦ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ , ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਘੋੜੇਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਤਾ , ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਭੁੱਖਾ , ਤ੍ਰਿਹਾਇਆ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਵੀ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਖੋਤਿਆਂ , ਗੱਡਿਆਂ ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸਵਾ ਲੱਖ , ਕੱਟੇ ਨੂੰ ਹਾਥੀ , ਹਰੇ ਛੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਊਗੀ , ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਜਹਾਜ ‘ਤੇ ਟਿੰਡੇ ਨੂੰ ਲੱਡੂ ਕਹਿਣਾ ਸਿਖ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਹੀ ਸਹਿਜ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਗੁਰੂ , ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਹੈ  “ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਅਨੰਦੁ ਹੋਆ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮੈ ਪਾਇਆ ” । ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਲਸਾਈ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵੱਡਿਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ , ਕਦੇ ਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘਾਟ ਸਹਿਣ ਕਰਨੀ ਪਈ ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ‘ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਖਾਲਸਾ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।  ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਵਰਗੀ ਹੀ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਈ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ , ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਦੀ  ਵੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਹਜੂਰ ਸਾਹਿਬ , ਨਾਂਦੇੜ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਾ ਕੇ ਸਿੰਘ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਜੰਗਾਂ , ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ , ਮੋਰਚਿਆਂ, ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ‘ਤੇ ਜਬਰ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਟਾਕਰੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਪਰ ਸਿੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ , ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ  ਹੋਏ। ਜੋ ਵਰਤਿਆ ਉਸ ਤੇ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਤ ਚੁਕੇ ਨੂੰ ਉਲਟਣ , ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਲਿੱਖਣ ਦਾ ਹੀ ਜਤਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਿੱਖ  ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਵੱਸਿਆ ਗੁਰੂ , ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਆਇਆ ਹੈ “ ਅਨਦ ਬਿਨੋਦ ਪੇਖਿ ਪ੍ਰਭ ਦਰਸਨ ਮਨਿ ਮੰਗਲ ਗੁਨ ਗਾਵਤ “ । ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਿਰਜਣ , ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਨ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਨਾ ਰੁੱਕਣ , ਨਾ ਥੱਕਣ , ਨਾ ਬਦਲਣ , ਨਾ ਮੱਠਾ  ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਗੁਰਸਿੱਖ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਤੋਂ ਨਾ ਟਲਣ ਵਾਲਾ , ਨਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ , ਨਾ ਅਵੇਸਲਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੰਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੇ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀ ਵਾਂਗੂੰ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਸਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀ ਚੇਤਨਾ , ਉਸ ਦਾ ਬਲ ਧਰਮ ‘ਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਲਈ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਧਰਮ ਸਰਬ ਕਲਿਆਣ , ਸਰਬ ਹਿੱਤ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਸਰਬਤ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ । ਦੀਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਮੰਨ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਸਮਝਦਾ ਹੈ “ ਸੂਰਾ ਸੋ ਪਹਿਚਾਨੀਐ ਜੁ ਲਰੈ ਦੀਨ ਕੇ ਹੇਤ।।  ਪੁਰਜਾ ਪੁਰਜਾ ਕਟਿ ਮਰੈ ਕਬਹੂ ਨ ਛਾਡੈ ਖੇਤੁ।। “ । ਦੀਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਖਾਲਸਾ ਦੀ  ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਿੱਤ  ਉਹ ਹਰ ਕੁਰਬਾਨੀ , ਤਿਆਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ , ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹੱਟਦਾ। ਗੁਰੂ ਕੇ ਲੰਗਰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ ਜੋ ਬਿਨਾ ਵਿਤਕਰੇ ਸਾਰੀਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ , ਗੁਰਸਿੱਖ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ , ਸੁੱਖ  ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ “ ਪਰਦੇਸੀ ਸਿੰਘਨ ਜਬ ਦੇਖੈ।  ਇਨ ਕੀ ਸੇਵ ਕਰੈ ਬਿਸੇਖੈ। “ ।  ਖਾਲਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰਹਿਤ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ “ ਜਗਤ ਮਾਹਿ ਪੰਥ ਹੈਂ ਜੇਤੇ।  ਕਬ ਹੀ ਨਿੰਦਹਿ ਨਾਹੀ ਤੇਤੇ। ” । 

ਖਾਲਸਾ ਸਿਫ਼ਤੀਆਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਫ਼ਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਸਿਫ਼ਤੀਆਂ ਕਾਇਮ ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਖਾਲਸਾਈ ਹੈ। ਖਾਲਸਾਈ ਚੇਤਨਾ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ , ਸਿਫਤਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਉਸ ਤਰਹ ਦੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।  ਖਾਲਸਾ ਜਗਤ ਅੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਖਾਸ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ 
  ਈ – 1716 , ਰਾਜਾਜੀਪੁਰਮ, ਲਖਨਊ – 226017 
  ਈ ਮੇਲ – akaalpurkh.7@gmail.com

ਲੰਡਨ – ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀ ਵਲਾਇਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਘਰ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ‘ਸ਼ੀ ਇੰਨਸਪਾਇਰਜ਼ 2026’  ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਲਗਭਗ 63 ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਇਸ ਇਨਾਮ ਵੰਡ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। 

ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਸੰਘਾ-ਲੰਡਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਬਿਓਲਾ ਜੋਸਫ਼ਿਨ, ਰਾਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ, ਯੇਦਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਵੇਦਿਕਾ ਗੁਪਤਾ, ਅਰਾਧਨਾ ਸਰਵਾਨਨ , ਰਿਦਵਿਕਾ ਵਿਵੇਕ, ਦਹਾਨਾ ਸੰਰਵਨਾ, ਅਦੀਨਾਂ ਨਵਜੀਵਨ, ਹਰਿਪ੍ਰੀਆ ਸ਼ਨਮੁਗਮ, ਸ਼ੁਭਾਸ਼੍ਰੀ ਸਾਹੂ, ਟਵਿੰਕਲ ਪਟੇਲ, ਅਸ਼ੂਥਾਮਾਨਸਾ, ਪਰੀਥੀ ਮੋਹਨ ਰਾਓ, ਸ਼ੀਤਲ ਕੇਸ਼ਰੀ, ਚੰਦਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਦੇਬ, ਮੀਨਾ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ, ਡਾ. ਆਦਾਓਬੀ ਓਨੀਕਬੇਲੀ ਬਖਾਰੀ, ਵੈਂਨਟਿਕਾ ਸੁਚਿਤਰਾ ਵਿਜੇਪੁਰਾਪੁ, ਸਿਵਿਆਂ ਅਰੋੜਾ, ਰੀਨਾ ਬੱਗਾ, ਸਾਰਾਹ ਨਾਮਬੁਧੀਏ, ਏਸਥਰ ਡੈਨੀਅਲ, ਰੇਖਾ ਤਾਨਾ ਕਰਾਫਰ, ਸ਼ਵੇਤਾ ਪਾਲੀਵਾਲ ਕੰਤ, ਸਪਨਾ ਮਾਵਾਨੀ, ਸਨੇਹ ਲਤਾ, ਕਸ਼ਾਮਾ ਸਿੰਗੀ, ਨਮਰਤਾ ਪਾਂਡੀਆ, ਕਮਾਕਸ਼ੀ ਜਾਨੀ, ਸਪਨਾ ਜੌਹਰੀ, ਦੀਪਾ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਅਰਾਥਿਰਕਾ ਸੁਬਾਜਰ, ਸਨੇਹਾ ਪਾਲ, ਮੀਨਾ ਸ਼ਿੰਦੇ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਮੋਹਨ ਰਾਓ, ਸ਼ਿਵਾ ਸੰਕਰੀ ਬਾਬੂ, ਰਿਤੂ ਮਦਾਨ, ਅਰਪਿਤਾ ਮੁਕਰਜੀ, ਸੁਜਾਤਾ ਥੁਲਾਡੀ, ਡਾ. ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਕੇਸਾਂ, ਪਰਮ ਕੁਲਾਰ, ਰਾਜ ਅਧੋਲੀਆ, ਅੰਜਲੀ ਨਾਗਰਾਜ, ਲਲਿਤਾ ਸਾਹੂ, ਖਾਦਰਾਂ ਹਾਰੇਦ, ਡਾ. ਅਰਪਿਤਾ ਰਾਏ, ਅਨੁਸਰੁਥੀ ਸੁਨੀਲ ਸਿੰਮਾਂ, ਰਚਨਾ ਭਟਨਾਗਰ, ਕਿਰਨ ਤਾਨੀਕੇਲਾ, ਮਾਝ ਹਿਨਾ ਮੋਰਜਾਰੀਆ, ਡਾ. ਅਕਾਸ਼ੀ ਕੁਮਾਰ, ਡਾ. ਅਲੀਨਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਪ੍ਰੀਤ ਇੰਦਰ ਢਿੱਲੋਂ, ਕਮਾਲਿਕਾ ਸੇਨ, ਅਸ਼ਮਿਤਾ ਗੁਪਤਾ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ‘ ਆਈ ਆਈ ਡਬਲਿਊ ਸ਼ੀਨਇੰਨਸਪਾਇਰ ਫਾਂਊਂਡਰ/ਸੀ ਈ ਓ,/ਡਾਇਰੈਕਟਰਟ ਮੈਡਮ ਰਸ਼ਮੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

ਇਸ ਮੌਕੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ ਰੂਥ ਕੈਡਬਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ।

ਕੁਝ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੰਗਾਰੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸਮਾਗਮ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਵਕ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਲੰਡਨ – ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਹਲਿੰਗਡਨ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲਰ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਾਕ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਰਦੋਫਰੋਲਾ ਨੇ ਬੀਤੇ ਐਤਵਾਰ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੰਡਨ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਰੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕੌਂਸਲਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਰਦੋਫਰੋਲਾ ਨੇ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਮੈਰਾਥਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜੋ ਲੰਡਨ ਦੇ ਗਰੀਨਇਚ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨਾ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਲੰਡਨ ਦੇ ਗਰਭ ‘‘ਦ ਮਾਲ’’ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ। ਇਹ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਢੇ 5 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਸੰਪਨ ਕਰਕੇ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕੌਂਸਲਰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਰਦੋਫਰੋਲਾ ਨੇ ਇਹ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿੱਤ ਕਰਦਿਆਂ ਚੈਰਿਟੀ ਲਈ 2000 ਪੌਂਡ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਚੈਰਿਟੀ ‘‘ਲਿਓਨਾਰਡ ਚੈਸ਼ਾਇਰ’’ (Leohard Cheshire) ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੋਰਨਾ ਦੌੜਾਕਾਂ ਨੇ ਪੰਥ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਹੈ।

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਓ.ਸੀ.ਆਈ) ਕਾਰਡ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈਜ਼ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਐਨ.ਆਰ.ਆਈਜ਼ ਨੂੰ ਹੁਣ ਓ.ਸੀ.ਆਈ ਕਾਰਡ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈਜ਼ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਓ.ਸੀ.ਆਈ ਕਾਰਡ ਲਈ ਆਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਓ.ਸੀ.ਆਈ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਲਾਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਓ.ਸੀ.ਆਈ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਰੱਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਦੀ ਸਮਾਂ ਮਿਆਦ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹੇਗਾ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਓ.ਸੀ.ਆਈ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਓ.ਸੀ.ਆਈ ਕਾਰਡ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਹੁਣ ਇੱਕ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸਬੰਧਤ ਜਨਮ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ‘ਸੁਸਵਾਗਤਮ’ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਨਲਾਈਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ‘ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਈ-ਆਗਮਨ ਕਾਰਡ’ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਸਹੂਲਤ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। 

ਲੰਡਨ – ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਹੋਮ ਸੈਕਟਰੀ ਸ਼ਬਾਨਾ ਮਹਿਮੂਦ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਧਮਕੀ ਰੰਗ ਲਿਆਈ ਹੈ। ਬਿ੍ਰਟੇਨ ਦੇ ਹੋਮ ਆਫ਼ਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ – ਨਾਮੀਬੀਆ, ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਕਾਂਗੋ ਆਪਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਬਿ੍ਰਟੇਨ ’ਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਦੋਸ਼ੀ ਹਨ।

ਹੋਮ ਸੈਕਟਰੀ ਸ਼ਬਾਨਾ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਜੇ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਾਫ਼ ਹੈ – ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਾਂਗੀ।’’

ਰਿਪੋਰਟਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸੋਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਗੈਬਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਮ ਆਫ਼ਿਸ ਨੇ ਅਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਮ ਆਫ਼ਿਸ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨਾਲ ਆਣ ਵੀਜ਼ਾ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾ ਰੱਖਣ।

ਰਿਕਾਰਡ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ

ਜੁਲਾਈ 2024 ’ਚ ਲੇਬਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਤਾ ’ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 58,500 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ।

ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ‘ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ’ ਅਪਣਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਵੀਜ਼ਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਗੀਆਂ ਕਿ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ‘‘ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀਜ਼ਾ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਜੈਫਰੀ ਐਪਸਟਾਈਨ ਸਕੈਂਡਲ ਦੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਜਨਤਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੀਰ ਸਟਾਰਮਰ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟਾਰਮਰ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰ ਸ਼ਬਾਨਾ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਚਰਨਾ ਜ਼ੋਰਾਂ ’ਤੇ ਹੈ।

ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ,ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ (ਹੁਸਨ ਲੜੋਆ ਬੰਗਾ)-ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੇਜ ਕਰਨ ਦਰਮਿਆਨ ਯੂ ਐਸ ਹੋਮਲੈਂਡ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਵਿਭਾਗ (ਡੀ ਐਚ ਐਸ) ਵੱਲੋਂ ਘੋਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 89 ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਕਸਟਮਜ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ( ਆਈ ਸੀ ਈ) ਅਤੇ ਕਸਟਮਜ ਐਂਡ ਬਾਰਡਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ (ਸੀ ਬੀ ਪੀ)  ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹੋਮਲੈਂਡ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੈਕਸ ਹਮਲੇ, ਡਰੱਗ ਤਸਕਰੀ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਲੁੱਟਮਾਰ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਵਰਗੇ  ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਡੀ ਐਚ ਐਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਨਤਿਕ ਪੋਰਟਲ ਵਿੱਚ 5 ਹਜਾਰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਾਂਚ ਅਧੀਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 25000 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਡੀ ਐਚ ਐਸ ਨੇ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਰ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣ ਤੱਕ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੈਠਣਗੇ।

ਅਪਰਾਧਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਭਾਰਤੀਆਂ  ਵਿੱਚ ਅਬਦੁਲ ਸ਼ੇਕ, ਕੈਵਿਨ ਅਹੀਰ, ਪੰਕਜ ਵੋਹਰਾ, ਚਿੰਤਨ ਭੋਜਕ, ਸਈਦ ਬੁਖਾਰੀ, ਭਰਤ ਕੁਮਾਰ ਚੌਧਰੀ, ਕੁਨਾਲ ਸ਼ੈਟੀ, ਅਨੰਦ ਚੋਕਾ, ਡੈਨਜ਼ਲ ਡਸੂਜਾ, ਗਗਨਦੀਪ ਦਿਓਲ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇਸ਼ਮੁੱਖ, ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ ਗੋਇਲ, ਰਿਤਿਕ ਹਰਮਾ, ਅਵਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਝਾਅ, ਰਜਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ, ਮਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਸਚਿਨ ਕੁਮਾਰ, ਵਿਦੁਤ ਲੂਥਰ, ਦਿਲਰਾਜ ਮਾਨ, ਵਿਜੇਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੰਦਾਹਰ, ਉਦਿਤ ਮਹਿਰਾ, ਸ਼ੁਭਮ ਮਿਤਲ, ਸ਼ਿਬਾ ਮੋਮਿਨ, ਇਰਫਨਾਲੀ ਮੋਮਿਨ, ਅਮਨਦੀਪ ਮੁਲਤਾਨੀ, ਅਵੀ ਪਟੇਲ, ਦਿਲੀਪ ਪਟੇਲ, ਦਰਸ਼ਨਕੁਮਾਰ ਪਟੇਲ, ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ਕੁਮਾਰ ਪਟੇਲ, ਅਮਿਤ ਪਟੇਲ, ਨਿਲੇਸ਼ਕੁਮਾਰ ਪਟੇਲ, ਹਾਰਦਿਕ ਕੁਮਾਰ ਪਟੇਲ, ਮੇਯੂਰਕੁਮਾਰ ਪਟੇਲ, ਯਸ਼ਕੁਮਾਰ ਪਟੇਲ, ਗੌਰੰਗ ਪਟੇਲ, ਸਾਗਰ ਕੁਮਾਰ ਪਟੇਲ, ਜਿਗਰ ਪਟੇਲ, ਮੀਤ ਪਟੇਲ, ਜੈ ਸੁਰੇਸ਼ਹਾਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਅੰਕਿਤ ਪੁਰੀ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਰਿਜ਼ਾਜ਼ ਉਡੀਨ, ਗੁਰਪਿੰਦਰ ਸੰਧੂ, ਅਭੀਮਨਿਊ ਸ਼ਰਮਾ, ਨਿਤਿਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਭਵੇਸ਼ਕੁਮਾਰ ਸ਼ੁਕਲਾ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ,ਅਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਵਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਲਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਕੁਮਾਰ ਚੇਤਨ ਕੁਮਾਰ, ਰੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ,ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਵਿਕਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਸੁਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਨਜੋਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਗਗਨ ਸਿੰਘ, ਸੌਰਭ ਸ਼੍ਰੀਵਿਸਤਵਾ, ਬਕਰ ਸਈਦ, ਰੀਫੀਕਾਲੀ ਵਿਰਾਨੀ, ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਵਿਨਾਕੋਟਾ ਤੇ ਰਵੀ ਵੌਂਗਾਵੋਲੂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

Released by Manish Tiwari, Founder of Here & Now 365 — the UK’s first multicultural advertising agency — in collaboration with the Aston India Centre at Aston University, the white paper maps four major waves of Indian migration to the UK since India’s independence. Together, they form a narrative of resilience, adaptation, and contribution that spans more than seven decades.

The first wave of migration emerged in the aftermath of the Second World War, when Britain faced acute labour shortages. Indian migrants answered that call, working across manufacturing, transport, and public services, and laying the early foundations of what would become the National Health Service. Their contribution was not merely economic; it helped stabilise a nation in recovery.

The second wave followed a historic rupture in the early 1970s, when the expulsion of Asians from East Africa under Idi Amin forced thousands of families — many of Indian origin who had earlier migrated under British rule — to seek refuge in the UK. Arriving with entrepreneurial instincts and professional experience, this group went on to build businesses, revive local economies, and entrench a culture of enterprise that continues to define many British towns and cities.

The third wave marked a structural shift. As Britain transitioned towards a knowledge-driven economy, Indian migration increasingly comprised highly skilled professionals in finance, medicine, engineering, and education. This phase signalled a move from predominantly blue-collar labour to leadership in knowledge-intensive sectors, reinforcing Britain’s competitiveness in a globalised world.

The fourth and most recent wave, shaped by the post-Brexit and post-Covid landscape, highlights the strategic importance of Indian talent in addressing critical skills shortages. Indian professionals have played a decisive role in sustaining healthcare and social care systems during periods of national vulnerability, while technology specialists have helped strengthen Britain’s digital infrastructure and innovation capacity. The report notes that Indian-born professionals now account for around 15% of the UK’s technology workforce, underlining their outsized role in driving innovation, digital transformation, and productivity in a sector vital to national growth.

Drawing on economic and labour market data, the white paper positions the Indian community as the most economically successful migrant group in the UK. It points to high levels of employment, educational attainment, and entrepreneurship, noting that professionals of Indian origin make up a significant share of the country’s technology and IT ecosystem — an industry in which Britain ranks second globally only to the United States and China.

Reflecting on the findings, Manish Tiwari states the diaspora’s contribution within Britain’s broader national journey:
“Indian migrants helped rebuild Britain after the war, powered its digital revolution, and strengthened its health and care systems in times of crisis. The Indian diaspora has played a defining role in building the tech superpower Britain is today and continues to contribute across every layer of society.”

The white paper argues that these contributions are not episodic, but cumulative — each wave building on the last to create long-term economic resilience and social cohesion.

From an institutional and academic perspective, Aston University underscores the strategic significance of this relationship. As the report notes, “The Indian diaspora is woven into the UK’s growth story. The diaspora supports the UK’s public services delivery and powers innovation while also shaping future competitiveness and global influence through skills, enterprise, and people-to-people links with India.” This framing places the diaspora at the intersection of domestic prosperity and international partnership.

The report features forewords from Navendu Mishra MP; Professor Aleks Subic, Vice-Chancellor and Chief Executive of Aston University; Sir Oliver Dowden MP; Dr Koolesh Shah; and Pankaj Sharma, Chief Business Officer at Remitly, reflecting cross-party political support and strong engagement from academia and business.

The white paper was formally launched at the House of Lords, signalling the growing recognition of diaspora contributions at the highest levels of public life. The event brought together policymakers, business leaders, cultural figures, and academics, marking the first public presentation of the research.

A panel discussion moderated by Professor Pawan Budhwar, 50th Anniversary Professor of International Human Resource Management and Associate Deputy Vice Chancellor International at Aston University, explored the future of diaspora-led growth. Panelists included Neetal Parekh of the BBC; Chithra Ramakrishnan MBE, Founder of ShruthiUK and the British Carnatic Choir; Aga Biegluk of Infosys; and Upasna Gupta of Mastek UK Ltd, offering perspectives across media, culture, technology, and human capital.

Presentations by Professor Sangeeta Khorana, Joint Director of the Aston India Centre, and Manish Tiwari connected historical insight with contemporary policy and business realities. The event opened with remarks and the formal release of the white paper by Lord Loomba CBE,  & Lord Bilimoria of Chelsea CBE DL, followed by a vote of thanks from Mr Ghanshyam H. Nabar, Director of UICONNECT Ltd.

At a time of global economic competition and shifting geopolitical alignments, the white paper concludes that the story of Indian migration to Britain is not only a record of past achievement, but a blueprint for future collaboration for reinforcing the enduring importance of the Indian diaspora in shaping Britain’s prosperity, identity, and role on the world stage.